Zullen we in 2016 de voedselstress achter ons laten?

Zullen we in 2016 de voedselstress achter ons laten?

In mei 2014 schreef ik al een artikel over de voedingsgekte die in Nederland rondgaat. Inmiddels is er nog niet veel ten goede veranderd. Nee, sterker nog: inmiddels wordt er gesproken over voedselverwarring en zelfs voedselstress en zijn er steeds meer mensen die geen idee hebben wat ze nog mogen eten. Dat is niet zo vreemd. De verschillende voedingswetenschappers en onderzoeken spreken elkaar regelmatig tegen. Ook lijkt social media een belangrijk aandeel te hebben in het (snel) verspreiden van onzinverhalen. Zo zag ik van de week nog een artikel op social media voorbijkomen waarin de auteur beweert dat magnesiumtekort dé oorzaak is van stress. Persoonlijk kan ik daar stress van krijgen. Een andere gezondheidssite schreeuwt over Facebook uit dat er een “bijzonder stofje gevonden is dat binnen 24 uur alle kankercellen doodt”. Toe maar, zeg. Ik moet mezelf inhouden om geen energie te gaan steken in dit soort onzin. Dan kan ik me beter richten op het schrijven van een artikel waar je wél wat aan hebt.

Voedselstress en de voedingswetenschap

Voeding is een lastige wetenschap. Er zullen steeds weer nieuwe inzichten zijn. Om de gezondheidseffecten van voedingsmiddelen te weten, moet dit onderzocht worden over jarenlange termijnen in interventiestudies. Voeding werkt bovendien subtiel en langzaam. De heilzame en gezonde eigenschappen van voeding zorgen veelal eerder voor een lange termijn gezondheid. Broccoli is geen wonderpil, zeg maar. Toch zie ik ook een schone taak weggelegd voor de voedingswetenschappers. Het zou positief zijn als de betreffende voedingsprofessoren zich vaker mengen in het publieke debat over voedselstress.

Voedselstress

Gezondheidsblogs met bullshitverhalen

Er zijn vele gezondheidsblogs en “goeroes” die van alles beweren wat niet altijd met dé waarheid te maken heeft. Het heeft dan vaak eerder te maken met het schrijven van (al dan niet) opruiende teksten, zodat het artikel vooral maar gelezen en gedeeld wordt (wat vaak nog lijkt te werken ook, hoe triest). Het zou fijn zijn als deze gezondheidsblogs zich beter zouden realiseren dat zij ook een morele plicht hebben om geen bullshit te verkopen. Ik bedoel maar: we kunnen ons (terecht) opwinden over het Gouden Windei wat gewonnen werd door Albert Heijn en dat cranberries voor 30% uit cranberries en 68% uit ananassiroop bestaan, maar wat maakt de gezondheidsblogs met bullshitverhalen eigenlijk anders? Of je nou een product in de supermarkt probeert te verkopen met loze kreten, of je doet het op een site: wat is het verschil?

Wat moet je nou écht doen en laten als je gezonder wilt worden?

Een goed begin is dit filmpje bekijken van de Universiteit van Nederland.

Focus naar overeenkomsten in plaats van de verschillen

Er wordt genoeg beweerd door verschillende gezondheidsgoeroes, maar mijns inziens komt het uiteindelijk ook vaak op hetzelfde neer. Dus wat zou er nou gebeuren als we onze aandacht verleggen naar wat we wél weten? Wat zijn eigenlijk de overeenkomsten in plaats van de verschillen? Wat kun je in ieder geval wél doen als je gezonder wilt eten en worden?

DOEN als je gezonder wilt worden

  • Stop met diëten. Je kunt beter kiezen voor een duurzame levensverandering door gewoon gezond(er) te gaan eten. Dit houd je bovendien langer vol en zal eerder zorgen voor een stabiel gewicht.
  • Wees matig met zout (maximaal 6 gram per dag).
  • Eet vooral plantaardig en met name groenten, het liefst bij iedere maaltijd (400-500 gram per dag). Groenten zijn laag calorisch, hoog in nutriënten, mineralen, vitaminen en vezels. Je kunt er veel van eten én ze hebben gunstige eigenschappen voor je gezondheid.
  • Geniet van 3 stuks fruit per dag.
  • Kies de volkoren varianten voor graanproducten.
  • Drink voldoende water (1,5 – 2 liter per dag).
  • Het eten van eieren, vis en vlees heeft gezondheidsvoordelen, maar wees wel voorzichtig met het eten van rood en bewerkt vlees. Rood vlees met mate, bewerkt vlees beter vermijden. Lees hier meer over vlees.
  • Kies voor biologisch waar het kan (en lees hier waarom dit een goed idee is).
  • Eet dagelijks noten en zaden (25-40 gram per dag).
  • Eet wekelijks peulvruchten.
  • Kies voor de gezonde vetten zoals kokosolie, olijfolie (en andere plantaardige olie), roomboter.
  • Vermijd transvetten.
  • Eet en drink suiker met mate. Wees alert op verborgen suikers in bewerkte producten, frisdranken en vruchtendranken.
  • Maak tijd voor het bereiden van eten en blijf genieten van lekker (en gezond) eten.
  • Je gezondheid heeft niet alleen met voeding te maken. Denk zéker ook aan vermindering van stress.
  • Slaap voldoende.
  • Last maar zeker niet least: beweeg en sport voldoende!

LATEN als je gezonder wilt worden

  • Meegaan in elke voedingshype die voorbijkomt.

Concreet afrekenen met de voedselhypes

Ik stel voor dat we in 2016 concreet gaan afrekenen met de voedselhypes. Zoek je ein-del-lijk duidelijkheid en antwoorden over gezonde eigenschappen van superfoods, voeding en/of voedingssupplementen? Dan denk ik dat je het dichtst bij de bewezen waarheid kunt komen als je deze site bezoekt: Information is Beautiful 1). Miriam Quick en Kesta Desmond hebben een waanzinnig mooi visueel overzicht gemaakt van de zin en onzin van voeding, superfoods en voedingssupplementen met de prachtige titel Snake Oil Superfoods. Zij hebben alle placebo gecontroleerde dubbelblinde studies verzameld (ofwel RCT’s, randomized controlled trials) en er werd voornamelijk gebruik gemaakt van zogenaamde ‘Cochrane reviews’, analyses die alle RCT’s over één onderwerp samenvatten. Deze extra grote samenvattingen, of reviews, noem je meta-analyses. 2)

Snake Oil Superfoods

Zo werkt Snake Oil Superfoods

In de grafische weergave zie je helemaal bovenin de voedingsmiddelen waarvan het meest bewezen is dat er bepaalde gezondheidsbevorderende effecten zijn. Je kunt op de betreffende ballon klikken en dan komt de achterliggende informatie tevoorschijn. Klik je nogmaals, dan verschijnt het achterliggende onderzoeksresultaat op PubMed (een database met referenties van wetenschappelijke artikelen). Hoe lager je kijkt in de grafische weergave, hoe minder bewijs er is voor de gezondheidseffecten van het betreffende voedingsmiddel.

Zo kun je bijvoorbeeld bovenin zien dat knoflook inderdaad gunstige eigenschappen heeft om de bloeddruk te verlagen. Of dat eieren veelbelovende eigenschappen hebben voor gewichtsverlies, omdat je hiervan tot 36 uur (!) een verzadigd gevoel kunt houden (eet het dan vooral bij je ontbijt). Ook kun je rechtsboven gebruiken maken van een filter, waarbij je kunt filteren op gezondheidseffect en/of voedingsgroep. Rechtsonder de grafische weergave kun je ook doorklikken via ‘See the data’ naar alle achterliggende gegevens in een spreadsheet. Leef je uit op Snake Oil Superfoods.

Tot slot

Wil dit dan zeggen dat dit hét antwoord is? Ja en nee. Snake Oil Superfoods komt het dichtst bij de wetenschappelijk bewezen waarheid. Maar het feit dat er volgens de data van Snake Oil Superfoods nog onvoldoende bewijs is voor bijvoorbeeld de gunstige werking van gember bij misselijkheid, wil niet zeggen dat dit nog niet ontdekt gaat worden. De voedingswetenschap is in beweging en gebaseerd op voortschrijdend inzicht. Dus ook een dergelijk overzicht zal op termijn weer achterhaald zijn. Maar toch: als je toekomstig nog eens twijfelt omdat je ergens leest dat je van bananen pukkels op je oorlelletjes krijgt, kijk dan zelf bij de feiten die tenminste het meest dichtbij de waarheid komen: de Snake Oil Superfoods. En verder: blijf vooral je gezonde verstand gebruiken.

Bronnen
  1. Information is beautiful – Research by Miriam Quick, Kesta Desmond
  2. Foodlog 

Ben je ook zo dol op no-nonsense gezonde input?




Schrijf een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd